De kunstenaar Koen Lemmens

Selectieve biografie

Koen LemmensIk werd geboren te Lommel op 11 november 1963. Als jongere volgde ik de richting elektro-mechanica aan het Provinciaal Instituut (Provil) Lommel. Op woensdag en zaterdag trok ik naar de kunstacademie NIKO te Neerpelt.
Nadien studeerde ik verder aan de Provinciale Hogeschool Limburg, Departement Beeldende Kunsten. In 1988 studeerde ik af als meester in de Monumentale Kunsten (Multi-Media), een atelier onder de leiding van Jos Jans wiens assistent-docent ik enkele jaren later, voor een tijdje, zal worden.

Door mijn werk voor de congregatie van de Paters van het Allerheiligste Sacrament zijn mijn eerste individuele tentoonstellingen steeds sterk doordrongen geweest van het abstract weergeven van de confrontatie met dat Sacrament in de aanbidding. Tot op vandaag is het ook die spiritualiteit van deze congregatie die me creatief blijft uitdagen.
Daarnaast kies ik zelf ook thema’s die ik omzet in een tentoonstellingcyclus. Zo’n cyclus kan meerdere jaren de inhouden van mijn werk en tentoonstellingen bepalen. Vandaar tentoonstellingen met namen als, ‘Dominica Ressurectionis’ (paasgebeuren), ‘Mons’, (goede vrijdag), ‘Alta Ara’ (witte donderdag), ’Dominica pentecostes’ (Pinksteren) of ‘Cor’ (het H. Hart van Christus) en nu rond het thema van ‘Sedes Patriae’ (de ‘vaderstoel’ of voorstelling van de drie-ene-God).

Ik ben voltijds werkzaam als leerkracht Expressie op de WICO Campus Sint-Maria te Neerpelt in de verzorgende richtingen: Kinderzorg, Bejaardenzorg en Animator in de bejaardenzorg, allemaal 7de jaars op beroeps en technisch niveau, een prachtige job vol creatieve mogelijkheden en uitdagingen.

Daarnaast ben ik beeldend vormgever van 'Leeftocht', de bezinnende bijlage bij 'Forum' het tijdschrift van het Vlaams Secretariaat voor het Katholiek Onderwijs (VSKO) in de Guimardstraat te brussel. Tevens ben ik werkzaam als freelance tekenaar voor uitgeverij Pelckmans. En sinds kort ben ik een bezig met ontwerpen voor het bekende Kaarsenbedrijf SPAAS, waarvoor ik opdrukken ontwerp voor liturgische kaarsen, themakaarsen (doop, huwelijk, vormsel) en wassen logo’s voor op de paaskaarsen.

Ik woon in het groene Lommel, een prachtige thuishaven om te leven en te werken.

 

Ik als kunstenaar

Als kunstenaar zie ik mezelf als een go-between tussen religie vandaag en zijn beeldtaal.
Ergens traditioneel en toch ook abstract spiritueel. Ik zoek naar beeldtaal die er al is, maar verloren gegaan is in het deemsteren van het Godsgeloof. Ik zoek zelf taal om mijn eigen geloven te vertalen in beelden die voor mij de ‘diepere aanwezigheid’ zichtbaar maakt. In de frase van Thérèse van Lisieux: ’We hebben zichtbare dingen nodig om tot het onzichtbare door te dringen’, kan ik dit alles terug vinden. Als je me zou vragen of religieuze kunst nodig is, zou ik geen antwoord kunnen geven. Maar aan de andere kant heb ik gemerkt dat ik gedurende de tijd dat ik een kerk decoreerde en nog vaker transformeerde, dat de gemeenschap zich er rijker door voelde worden. Het was een heel groeiproces dat zowel voor mij in mijn artistiek groeien veel inpakt gehad heeft, als voor de gemeenschap die schijnbaar toch nood aan beelden had, langzaam groeide in mijn beeldtaal en zijn diepere achtergronden. Dit alles, en dat is ook belangrijk, zonder in de zoetzemerige beeldtaal te vervallen die ook nog vandaag te vaak in kerkelijke middens gebruikt wordt.
Als mijn geloven vandaag wat meer vragen oproept, voel ik dit evenzeer in mijn zoeken, en dat frustreert, maakt me dubbel zoekende…
Ook is er nood aan beeldtaal binnen de kerk en het gelovig leven, er is talent genoeg maar vaak geen geld om kunst binnen ons gelovig leven een plaats te geven, opdrachten als deze voor de gemeenschap van Don Bosco (cf. meditatiedoek), is een weg om nieuwe beelden te creëren voor de gelovige mens van vandaag…


Technisch

Ik maak gebruik van een omgekeerde frescotechniek waar de opgezette verf met water er afgenomen en in de ruw opgezette onderlaag (Gesso en gips) gewreven wordt. Later vervolledig ik het beeld met Contékrijt, daar ik eigenlijk altijd een tekenaar gebleven ben. Trouwens meer en meer krijgt de tekening een meer uitgesproken plaats in mijn werk en heb ik in mijn laatste tentoonstelling een serie van 60 tekeningen getoond, grafiet in combinatie met een Gesso-ondergrond.


Het proces

Ik ben eigenlijk een ‘luie’ kunstenaar als het op ’beelden’ aankomt. Maar uiteindelijk ben ik in mijn hoofd non-stop bezig. Het schilderij is eigenlijk al gemaakt voor dat het op zijn ‘drager’ terecht komt. Het is als een negatief in een fototoestel. Eenmaal de foto gemaakt, moet je ze alleen maar laten ontwikkelen om het beeld zichtbaar te maken. Ik heb uiteindelijk ook geen speciale werkwijze, soms ben ik zelf verwonderd dat er net dat beeld ontstaat.
Schilderen is iets zeer intuïtief voor mij. Het ontstaat van uit mijn bezig zijn en vooral vanuit mijn rondkijken, verzamelen van beelden en boeken, vanuit mijn gehele entourage. Ook een speciaal atelier heb ik niet nodig, het belemmert me zelfs. Een klein hoekje aan tafel is genoeg. Ik werk ook niet constant maar eerder met vlagen van extreme creativiteit, die kunnen afwisselen met periodes van niets doen. Pas op de uiteindelijke tentoonstelling of tijdens het vergelijkend kijken kom ik zelf in confrontatie met mijn eigen werk en komt het waardevolle, of minder waardevolle naar boven. Soms laat ik werken alsnog verdwijnen.

 

Het tot stand komen van 'het opvoedingsproject in beeld gebracht'

De wijze waarop ik het salesiaanse opvoedingsproject heb vormgegeven en de beeldvorming zoals die er nu uitziet was niet mijn eerste gedachte. Doorheen de informatie die ik gekregen en verzameld had rond dit opvoedingsproject en rond Don Bosco zelf, zag het er voor mij eerder naar uit dat ik vanuit het portret van Don Bosco zou gaan werken. Doorheen het speurwerk naar afbeeldingen van Don Bosco viel mij echter zijn priesterbaret op en ben ik van het idee om vanuit een portret te werken afgestapt. Mijn voorstudies kregen meer en meer in hun vormgeving de baret als rode draad. Van daaruit ben ik me meer gaan richten op de vier opvoedingsdoelen die in het opvoedingsproject naar voren springen. Dit alles ben ik gaan vermengen met mijn eigen beeldtaal en zo uiteindelijk tot verschillende weergaven gekomen waaruit de opdrachtgevers er één hebben gekozen.

Vooraf kende ik het opvoedingproject van Don Bosco niet echt. De zusters in Lommel hadden mij al eens een kopie van de nieuwste uitgave gegeven. In die tijd was ik echter bezig met een illustratie voor het opvoedingsproject van een andere congregatie (de Zusters van het Heilig Hart van Maria te Berlaar) en was ik eerder opzoek naar randinformatie om voor hen tot een beeld te komen. Dit is dan op omgekeerde wijze ook weer inspirerend geweest om tot deze vormgeving te komen.

Beelden vormen voor een grote groep is niet gemakkelijk, daar iedereen een eigen beeld van het onderwerp heeft. Don Bosco zei mij ook eerst niet zo heel veel. Ik kende hem van zijn jeugdwerking en door de moni’s in mijn werk als vrijwilliger op Akindo te Lommel, waar ik 5 jaar conciërge geweest ben en aldaar een stukje vanuit zijn spiritualiteit geleefd en gewoond hebt. Maar doorheen deze opdracht, deze vraag, is er een creatief proces op gang gekomen en heb ik (een klein) deel van hem al beeldend leren kennen. Voor mij geeft dit werk een beeld van wat deze man met zijn bezieling voor de jeugd en hun opvoeding wil vertellen. Voor jullie is het een beeld dat openstaat tot interpretatie en zingeving, eigen aan de wereld van de salesianen.

 

Ga naar het opvoedingsproject in beeld gebracht
Het opvoedingsproject in beeld gebracht: Meditatiedoek rond de 4 opvoedingsdoelen

 

 

Verdere info

  • De toelichting bij het kunstwerk dat onze dienst Don Bosco Vorming & Animatie gebruikt, vind je hier.

 

 

 

 

  • Artikel in het interactief gebruikersblad bij de leerboeken godsdienst van de uitgeverij Pelckmans. In het luik Affiche worden door Koen enkele kernwoorden uit de leerplannen uitgebeeld en naar zijn leven toe vertaald.